blog

Νευροπλαστικότητα & Επιγενετική– Η Σφραγίδα της Νευροεπιστήμης στην Προσωπική Ελευθερία και Επιλογή

Τα πρόσφατα χρόνια αποκαλύπτεται μπροστά στα έκπληκτα μάτια μας μια πληθώρα νέων στοιχείων που συμπληρώνουν ή και ανατρέπουν εντελώς τις αποδεκτές θεωρίες και πεποιθήσεις αιώνων για την λειτουργία του εγκεφάλου. Ανοίγει έτσι μια πολύχρωμη βεντάλια κατανόησης και διευκολυντικών πεποιθήσεων για τις δυνατότητες μας ως ανθρώπινων όντων.
Νευροπλαστικότητα, η αέναη ανάπτυξη
Για παράδειγμα, έως σχετικά πρόσφατα, οι νευρολόγοι πίστευαν πως ο εγκέφαλος είναι σταθερά δομημένος και αμετάβλητος.
«Τελικά, οι επιστήμονες πίστεψαν ότι η ανθρώπινη φύση ήταν εξίσου σταθερή και αμετάβλητη όσο ο εγκέφαλος από τον οποίο προερχόταν», εξηγεί στο βιβλίο του «Τhe Brain That Changes Itself» (Ο Εγκέφαλος που Αυτομεταβάλλεται) ο Norman Doidge, νευροψυχίατρος του πανεπιστημίου του Τορόντο. Αυτή η πεποίθηση όπως υποστηρίζει ο Doidge αποτέλεσε εμπόδιο στην επιστημονική έρευνα.
Ουσιαστικά αυτό που σημαίνει η νευροπλαστικότητα είναι πως έχουμε την δυνατότητα να αλλάξουμε τα νευρωνικά μονοπάτια που προκύπτουν από τις επανειλημένες σκέψεις και δράσεις μας, τις συνήθειες και αυτά που επανειλημένα λέμε στον εαυτό μας. Όπως είδαμε στο video αυτό επιστυγχάνεται με συνεχή επανάληψη μιας συγκεκριμένης επιθυμητής διαδικασίας.
Μοιάζει με ένα μονοπάτι στο δάσος. Αν και δεν μπορούμε να το σβήσουμε, μπορούμε να το παρακάμψουμε ανοίγοντας ένα νέο μοναπάτι. Καθώς συνεχίζουμε να βαδίζουμε ξανά και ξανά στην νέα κατεύθυνση, αυτή γίνεται όλο και πιο διακριτή και εύκολότερα προσβάσιμη, ενώ το παλιό μονοπάτι χορταριάζει και τελικά χάνεται.
Θέλετε και το πιο εκπληκτικό νέο? Αυτή η δυνατότητα της αλλαγής υπάρχει μέχρι τα βαθιά μας γεράματα!
Επιγενετική, η επιροή του περιβάλλοντος στο γονιδίωμα.
«Είμαστε τα γονίδια μας» ήταν μέχρι πρόσφατα η συμβατική αντίληψη για τις εγγενείς δυνατότητες και χαρακτηριστικά μας. Πρόσφατα όμως, έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση η πεποίθηση ότι το γονιδιακό μας αποτύπωμα, το DNA μεταφέρει όλες τις κληρονομούμενες πληροφορίες και πως τίποτα απ’ ό,τι συμβαίνει σε έναν οργανισμό κατά τη διάρκεια της ζωής του δεν μπορεί να κληρονομηθεί στους απογόνους του. Η νέα προσέγγιση της κληρονομικότητας, από την οποία έχει προκύψει ένας καινούριος κλάδος της βιολογίας, που ονομάζεται Επιγενετική.
Κατά την επιγενετική, το περιβάλλον αλληλεπιδρά με τα γονίδιά μας και δημιουργεί ένα είδος δεύτερου κώδικα, ο οποίος μελετάται αυτή την στιγή και είναι γραμμένος στο DNA μας. Η επιγενετική λοιπόν εκφράζει την εκπληκτική παραδοχή ότι τα εξωτερικά ερεθίσματα επιδρούν απευθείας στα γονίδια. Αυτά δεν αλλάζουν την δομή τους, αλλάζουν όμως την έκφρασή τους.
Μεταφορά εμπειριών και στις επόμενες γενιές
Το πιο εκπληκτικό είναι ότι πρόσφατες έρευνες τείνουν να αποδείξουν πως μέσω των μηχανισμών της επιγενετικής, οι άμεσοι απόγονοι κληρονομούν εμπειρίες των γονέων! Αν για παράδειγμα οι γονείς έχουν βιώσει καταστροφές ή και προσωπικές ή οικογενειακές καταστάσεις με έντονη επίδραση, αυτή κληρονομείται στα παιδιά τους. Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες έρευνες, τα παιδιά που κληρονομούν αυτές τις εμπειρίες, αντιδρούν βιολογικά και συναισθηματικά σαν τα γεγονότα να τα βιώνουν τα ίδια, αν και δεν αντιλαμβάνονται συνειδητά γιατί αντιδρούν μ’ αυτό τον τρόπο. Μάλιστα στις εργαστηριακές έρευνες σε τρωκτικά, αυτή η αλλαγή της έκφρασης ίσως έχει «προσωρινά» κληρονομικό χαρακτήρα για 2 ή 3 γενιές ή ίσως και πολύ περισσότερο, ανάλογα με την ένταση και την επεξεργασία του ερεθίσματος στο οποίο εκτέθηκαν.
Η επιγενετική θέτει ένα ουσιώδες ερώτημα στον καθένα από εμάς: εάν οι συνήθειες, οι σκέψεις και το περιβάλλον μας επηρεάζουν ακόμη και το γονιδίωμα μας και μάλιστα ακόμη και τις επόμενες γενιές, τι σημαίνει αυτό για εμένα και για τις επιλογές μου?
Effie Kyrikakis, Educational Coach/Mentor, International NLP Trainer, Founder-NeuroLearningPower(TM)
Bιβλιογραφία
· Doidge, Ν. The Brain That Changes Itself, Vicking Press, 2010
· Kolb, B. Brain plasticity and behavior, Psychology Press, 2017
· Nessa, C., Eπιγενετική Eπανάσταση- Σύγχρονη βιολογία και η αντίληψή μας περί γενετικής, ασθενειών και κληρονομικότητας, Εκδόσεις Ροπή, 2015
Videography
· Νευροπλαστικότητα https://www.youtube.com/watch?v=Jk-RXo24lo0&t=8s

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.